Blog

Fond za profesionalnu rehabilitaciju OSI

Razgovarali smo sa predsjednikom Savjeta Fonda za profesionalnu rehabilitaciju, Goranom Macanovićem, o funkciji, strukturi, samostalnosti, korišćenju sredstava Fonda.

1. Koja je funkcija Fonda za profesionalnu rehabilitaciju OSI? Fond za profesionalnu rehabilitaciju je formiran, odnosno, propisan je Zakonom o profesionalnoj rehabilitaciji zapošljavanju lica sa invaliditetom i tim zakonom je definisano da se Fond osniva u okviru Zavoda za zapošljavanje Crne Gore. Zadatak Fonda je da sprovodi sve one aktivnosti koje se odnose na profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba s invaliditetom, a to su prije svega: postupci za ostvarivanje prava na profesionalnu rehabilitaciju, praćenje izvođenja profesinalne rehabilitacije na osnovu sprovedenih mjera profesionalne rehabilitacije. Fond priznaje različita prava kao što su subvencije na uvid dodjeljivanja nepovratnih sredstava za
opremanje radnog mjesta, subvencije za sufinansiranje ličnog asistenta u radu. Fond sprovodi postupak ostvarivanja i realizacije prava na subvencije zarade koje ostvaruju poslodavci koji zapošljavaju OSI. Takođe, sprovodi postupak finansiranja tzv. grant šema. Grant šeme su
zapravo projekti koje realizuju različiti subjekti u Crnoj Gori koji imaju za cilj povećanje zaposlenosti osoba s invaliditetom. Radi se o različitim projektima odnosno o biznis idejama koje se finansiraju određenim iznosom sredstava, a cilj je da se u toku projekata, a naročito nakon projekata poveća broj zaposlenih OSI. Poslednjih nekoliko godina se otprilike od 2 do 3 miliona odvaja za finansiranje grant šema.
U okviru Fondu postoji Savjet fonda za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje koje je savjetodavno tijelo koje razmatra rad Fonda i sprovođenje politika u oblasti profesionalne rehabilitacije i zapošljavanja osoba s invaliditetom.

2. Koja je struktura Fonda za profesionalnu rehabilitaciju odnosno na koji način se donose odluke, kako se finansira Fond i na koji način Fond preusmjerava sredstva onima koji to potražuju?
Sam Fond je zapravo formiran kao posebna organizaciona jedinica unutar Zavoda za zapošljavanje Crne Gore. Fondom upravlja načelnik odnosno po sistematizaciji radnih mjesta u Zavodu, to je pozicija pomoćnika direktora Zavoda za zapošljavanje, dakle, načelnica Fonda je
zapravo pomoćnica direktora ZZZCG, što je svakako unapređenje u odnosu na neki prethodni period kada načelnik Fonda nije imao tako značajnu poziciju.
U Fondu pored načelnika je zaposleno više službenika odnosno po sistematizaciji radnih mjesta to su pozicije samostalnih savjetnika. Kao što pomenuh ranije, postoji Savjet Fonda, kao savjetodavno tijelo koje prati rad Fonda i sprovođenje politika i mjera u odnosu na profesionalnu
rehabilitaciju zapošljavanja osoba s invaliditetom. Savjet Fonda je tijelo koje daje mišljenja na ostvarivanje prava koje propisuje Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji zapošljavanja lica sa invaliditetom i na osnovu mišljenja Savjeta koje nije pravno obavezujuće ali jeste veoma
značajno. Fond kao organizaciona jedinica u ZZZCG sprovodi postupak u skladu sa Zakonom o upravnom postupku i Zakonom o zapošljavanju osoba s invaliditetom. Savjet je sastavljen od pet članova, dva člana predlažu Organizacije osoba s invaliditetom i Zakonom je propisano da
predsjednik Savjeta Fonda mora biti jedno od ta dva člana koja su predstavnici Organizacija osoba s invaliditetom. Osim predstavnika Organizacija osoba s invaliditetom, u Savjetu su još tri člana, ispred Ministarstva rada i socijalnog staranja (1 član), predstavnik Unije poslodavaca Crne Gore (1 član) i predstavnik Sindikata (1 član), s tim što mi u Crnoj Gori imamo dva reprezentativna Sindikata na državnom nivou, a to su Unija slobodnih sindikata CG i Savez sindikata CG, tako da mandat članu koji predstavlja Sindikat traje dvije godine i predstavnici oba Sindikata se rotiraju na svake dvije godine, dok ostalim članovima mandati traju četiri godine.
Fond se finansira od sredstava koje Zavod za zapošljavanje dobija od Ministarstva finansija kroz godišnji budžet Crne Gore. U budžetu Crne Gore koji se odnosi na ZZZCG postoji posebna budžetska linija koja se naziva Fond za profesionalnu rehabilitaciju zapošljavanja osoba s
invaliditetom gdje Ministarstvo finansija svake godine predlaže, a onda kroz Zakon o budžetu Skupština Crne Gore usvaja budžet i u budžetu se nalazi određeni iznos sredstava koji je namjenjen troškovima Fonda.
Ta sredstva koja dobija Fond su zapravo sredstva koja poslodavci koji ne zapošljavaju OSI uplaćuju u vidu posebnog doprinosa kao jedna vrsta “penala” ili “kazne” zbog neispunjavanja kvote koju propisuje Zakon, a što opet obavezuje Zakon o zapošljavanju lica sa invaliditetom.
Nažalost, poslednjih 12 godina otkad je ovaj Zakon usvojen, svake godine su poslodavci uplaćivali nekoliko miliona više u budžet nego što je Ministarstvo finansija kroz budžet dodjeljivalo Fondu. Prethodne dvije godine taj iznos je bio 6 miliona eura na godišnjem nivou.

3. Na koji način bi se obezbjedila samostalnost Fonda u budućnosti?
Već više godina Organizacije osoba s invaliditetom, pa i ja lično kao predstavnik Saveza slijepih Crne Gore i kao neko ko je direktno uključen u cijeli proces sprovođenja politike u oblasti zapošljavanja osoba s invaliditetom zagovaramo da se Fond izdvoji iz Zavoda za zapošljavanje i
da se formira kao posebno pravno lice. Smatram da bi to dalo doprinos većoj samostalnosti i većoj funkcionalnosti Fonda, međutim, vrlo važno je kazati da ukoliko bi se to i ostvarilo odnosno prihvatilo neophodno bi bilo da se sam Fond formira na način da značajnu ulogu u upravljanju tim Fondom imaju same osobe s invaliditetom. Ukoliko bi se taj Fond formirao na način da to bude samo jedna dodatna institucija koju će voditi neko ko nema dovoljno stručnih kvalifikacija u oblasti zapošljavanja osoba s invaliditetom, a prije svega mislim na sam pristup prema pitanju invaliditeta i pristup u oblasti zapošljavanja OSI onda taj Fond ne bi imao neki značajniji smisao niti unaprjeđenje.
Ono što je trenutno pozitivno jeste da je prije dva mjeseca načelnica Fonda za profesionalnu rehabilitaciju pri Zavodu za zapošljavanje osoba s invaliditetom i smatram da će to u narednom periodu značajno unaprijediti samu oblast profesionalne rehabilitacije zapošljavanja osoba s invaliditetom jer kao što rekoh načelnica Fonda je pomoćnica direktora Zavoda za zapošljavanje i vjerujem da će imati mogućnosti da artikuliše različite prijedloge i inicijative kroz poziciju pomoćnice direktora ZZZCG.

4. Da li je moguće u bliskoj budućnosti planirati određena sredstva iz budžeta Fonda za dodatnu edukaciju, kada su u pitanju zaposlene OSI, a sve u cilju regulisanja dugoročnog radnog statusa?
Cilj Zakona o zapošljavanju lica sa invaliditetom nije samo povećanje zaposlenosti OSI nego i podrška zaposlenim osobama s invaliditetom da održe zaposlenje i napreduju u karijeri.
Međutim, nažalost u prethodnom periodu malo aktivnosti je sprovedeno i malo toga se fokusiralo na zaposlene OSI. Smatram da bi Fond i sami sistem zapošljavanja u Crnoj Gori trebao da stavi akcenat na dodatnu edukaciju odnosno povećanju stručnih kopetencija zaposlenih OSI kako bi
one održale zaposlenje i napredovale u karijeri. Jedna od mogućnosti je i kroz grant šeme odnosno jedan dio sredstava grant šema je bio namjenjen edukativnim aktivnostima, promociji Zakona o zapošljavanju lica sa invaliditetom i kroz tu vrstu projekata su se mogla planirati
određena sredstva za dodatnu edukaciju. Međutim, u prethodnom periodu prioritet su uvijek imali oni projekti koji podrazumjevaju novo zapošljavanje i najviše aktivnosti u prethodnom periodu je posvećivano povećanju zaposlenosti odnosno smanjenju broja nezaposlenih lica sa
invaliditetom koji se nalaze na evidenciji Biroa rada, dok su ostale aktivnosti Fonda u većoj mjeri bile zapostavljene. Takođe, još jedna mogućnost koja se više odnosi na nezaposlene OSI su mjere aktivne politike. To su mjere koje sprovodi Zavod za zapošljavanje, a odnose se na sve
osobe koja se nalaze na evidenciji Biroa rada bez obzira da li imaju ili nemaju invaliditet i mišljenja sam da bi i kroz taj aspekt rada Zavoda za zapošljavanje trebalo sprovoditi neke obuke koje bi bile specifične i za osobe s invaliditetom.
smrtovnice
osmrtnic livno

Portal nudi informacije koje su od značaja za zapošljavanje osoba sa različitim vrstama invaliditeta. Kao organizacija, koja se primarno bavi osobama oštećenog vida, nismo željeli da portal bude posvećen samo gore pomenutima, već svim osobama sa invaliditetom u Crnoj Gori.

Prijatelji portala